Klinik Moleküler Onkoloji ve Precision Oncology Merkezi
Egepol Hastanesi bünyesinde kurulan merkezin çalışma biçimi: tümöre ait moleküler verinin genetik ekiple birlikte değerlendirilmesi ve tedavinin bu veriye göre planlanması.
Reel · @prof.dr.petekkaya
Kanserde Kişiye Özel Tedavi
Aynı organda gelişen iki tümörün neden farklı tedavi gerektirdiği ve moleküler verinin bu kararı nasıl değiştirdiği kısa videoda anlatılıyor.
YouTube Shorts · H. İbrahim Petekkaya
Test Kararı Neye Göre Verilir
Test, sonucun tedaviyi değiştirebileceği durumlarda istenir; her hastaya her test yapılmaz. ESMO önerilerine göre ileri evre akciğer adenokarsinomu, kolanjiyokarsinom, prostat ve over kanserinde geniş panel standarttır. Meme kanserinde HER2, kolon kanserinde MSI/MMR ile RAS ve BRAF, melanomda BRAF her hastada bakılan belirteçlerdir.
Kalıtsal test ise genç yaşta tanı, ailede birden fazla kanser, çift taraflı meme kanseri, over, pankreas ve metastatik prostat kanseri gibi durumlarda NCCN ölçütlerine göre önerilir. Sonuçlar bulundukları yere değil, kanıt düzeyine göre değerlendirilir; ESCAT ve OncoKB gibi ölçekler bir değişikliğin tedavi kararına ne kadar dayanak olduğunu tanımlar. Bulunan hedeflerin ilaç karşılığı akıllı ilaç tedavisi ve immünoterapi sayfalarında anlatılır.
Önemli: Bu sayfadaki bilgiler genel ilkeleri anlatır; hekim muayenesinin ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Test sonucu her zaman tedaviyi değiştirmez.
Mutasyon Bulunması Tedavi Var Demek Değildir
Genetik testte 23 binden fazla gen incelenebiliyor; ancak her değişiklik aynı klinik önemi taşımıyor. Değişikliklerin nasıl sınıflandırıldığı anlatılıyor.
Reel · @prof.dr.petekkaya
Kanser Genetiği Nedir
Genetik, hücrenin kullanım kılavuzu gibidir; bu kılavuzdaki yazım hataları hücreye yanlış komut verebiliyor. Her kanserin kalıtsal olmadığı, vakaların yaklaşık yüzde beş ila onunun aileden geldiği anlatılıyor.
Reel · @prof.dr.petekkaya
Süreç Nasıl İlerler
Süreç, hangi testin gerektiğinin belirlenmesiyle başlar. Biyopsi bloğu ya da kan örneği laboratuvara gönderilir; çok genli tümör paneli çoğunlukla 10 ila 14 iş gününde, kalıtsal panel iki ila dört haftada sonuçlanır. Bu sürede mevcut patoloji ve evreleme bilgisiyle geçici plan belirlenir.
Rapor geldiğinde bulgular hastanın kliniğiyle birlikte yorumlanır; karmaşık olgular moleküler tümör kurulunda tartışılır. Klinik moleküler onkoloji çalışmaları Prof. Dr. H. İbrahim Petekkaya ile klinik moleküler onkoloji uzmanı Ezel Bildik tarafından birlikte yürütülür.tedavi alanları, başvuru adımları hasta rehberi bölümündedir.
Sık Sorulan Sorular
Kişiye özel kanser tedavisi ne demek?
Kişiye özel kanser tedavisi, tedavinin yalnızca kanserin çıktığı organa göre değil, tümörün taşıdığı gen değişikliklerine ve hastanın özelliklerine göre seçilmesidir. Önce tümör dokusu ya da kan moleküler testlerle incelenir, sonra bulunan değişikliğe uygun hedefe yönelik tedavi, immünoterapi ya da kemoterapi seçilir. Test sonucu her zaman tedaviyi değiştirmez; ancak birçok kanserde standart tedavinin ön koşuludur.
Tümör genetik testi ile kalıtsal test aynı mı?
Hayır; iki test farklı sorulara cevap verir. Tümör genetik testi, biyopsi dokusundaki ya da kandaki tümör DNA'sında yalnızca kanser hücrelerinde bulunan ve tedaviyi yönlendiren değişiklikleri arar. Kalıtsal test ise kan ya da tükürükten, kişinin doğuştan taşıdığı ve ailesine aktarabileceği değişiklikleri arar. Hangi testin isteneceğini kanser türü ve aile öyküsü belirler.
Hangi hastalarda genetik test istenir?
Tümör genetik testi ESMO önerisine göre ileri evre akciğer adenokarsinomu, kolanjiyokarsinom, prostat ve over kanserinde standarttır; meme, kolon, mide ve melanomda ise HER2, MSI, RAS ya da BRAF gibi belirli testler her hastada yapılır. Kalıtsal test genç yaşta tanı, ailede birden fazla kanser ve belirli kanser türlerinde NCCN ölçütlerine göre önerilir.
Test sonucu kaç günde çıkar?
Süre teste göre değişir. İmmünohistokimya ile yapılan HER2, PD-L1 ve MMR testleri genellikle üç ila yedi iş günü sürer. Yeni nesil dizileme ile çalışılan çok genli tümör paneli çoğunlukla 10 ila 14 iş gününde sonuçlanır; kalıtsal kanser paneli iki ila dört hafta alabilir. Acil durumlarda sonuç beklenmeden tedavi başlanabilir.
Sonuç tedaviyi her zaman değiştirir mi?
Hayır. ESMO ve büyük merkez verilerine göre geniş panel çalışılan ileri evre hastaların yaklaşık üçte birinde tedaviyi yönlendiren bir değişiklik bulunur; bu oran akciğer adenokarsinomunda daha yüksek, bazı kanserlerde daha düşüktür. Hedef bulunmadığında standart tedavi sürer ve bu da bir sonuçtur. Hedef bulunup ilacın ruhsatlı olmadığı durumlar ayrıca değerlendirilir.
Moleküler tümör kurulu nedir?
Tıbbi onkolog, patolog, moleküler analiz ekibi ve gerektiğinde ilgili cerrah ile radyasyon onkoloğunun bir araya gelerek karmaşık test sonuçlarını tartıştığı toplantıdır. Nadir gen değişiklikleri, birden fazla mutasyonun birlikte bulunduğu olgular ve standart basamakların tükendiği hastalar kurulda ele alınır. Kurul öneri sunar; son karar hastayı izleyen hekim tarafından hastayla birlikte verilir.
İlgili Sayfalar
Kaynaklar ve Kılavuzlar
- Mosele MF ve ark. Recommendations for the use of next-generation sequencing (NGS) for patients with advanced cancer in 2024: a report from the ESMO Precision Medicine Working Group. Ann Oncol 2024;35(7):588-606. Bağlantı
- Mateo J ve ark. A framework to rank genomic alterations as targets for cancer precision medicine: ESCAT. Ann Oncol 2018;29(9):1895-1902. Bağlantı
- National Comprehensive Cancer Network. NCCN Guidelines: Genetic/Familial High-Risk Assessment: Breast, Ovarian, Pancreatic, and Prostate. Bağlantı
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. OncoKB Precision Oncology Knowledge Base. Bağlantı
- National Center for Biotechnology Information. ClinVar. Bağlantı
- Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Kılavuzlar ve hasta bilgilendirme kaynakları. Bağlantı
