Cilt Kanseri Türleri
Cilt kanserleri, derinin hangi hücresinden çıktığına göre üç ana türe ve birkaç nadir türe ayrılır; tür, tedaviyi ve hangi hekimin devreye gireceğini baştan belirler. Bazal hücreli ve skuamöz hücreli karsinom birlikte "melanom dışı cilt kanserleri" olarak anılır ve dünyada en sık görülen kanser grubudur; IARC GLOBOCAN 2022 verilerine göre yılda 1,2 milyonun üzerinde melanom dışı cilt kanseri ve yaklaşık 330 bin melanom tanısı konulur. Ayrıntılı tedavi bilgisi malign melanom ve bazal hücreli karsinom sayfalarındadır; diğer türler bu sayfada özetlenir.
| Tür | Sıklık | Seyir | Sayfa |
|---|---|---|---|
| Bazal hücreli karsinom | Cilt kanserlerinin yaklaşık yüzde 75'i | Yavaş büyür, çevre dokuyu tahrip eder, metastaz çok nadir | Bazal hücreli karsinom |
| Skuamöz hücreli karsinom | Yaklaşık yüzde 20 | Lenf bezlerine yayılabilir; risk boyut, derinlik ve bağışıklık durumuna bağlı | Bu sayfada |
| Melanom | Yaklaşık yüzde 5 | Erken evrede cerrahiyle kontrol edilir; geç evrede yayılım riski yüksek | Malign melanom |
| Merkel hücreli karsinom | Nadir (yüzde 1'in altında) | Hızlı büyür ve erken yayılır; immünoterapiye duyarlı | Bu sayfada |
Belirtiler ve Risk Etkenleri
Cilt kanserinin en sık belirtisi dört ila altı haftada iyileşmeyen yara, kabuklanıp kanayan lezyon, parlak inci gibi kabarıklık ya da pullu kırmızı bir plaktır. Melanomda belirti çoğunlukla var olan bir bendeki değişim ya da yeni çıkan koyu renkli lezyondur; dermatologların kullandığı ABCDE kuralı bu değişimi tanımlar. Diğer benlerden farklı görünen tek ben (çirkin ördek yavrusu işareti) de değerlendirmeyi gerektirir.
- A (asimetri)
- Benin bir yarısı diğer yarısına benzemez.
- B (border, kenar)
- Kenarlar düzensiz, girintili çıkıntılı ya da bulanıktır.
- C (colour, renk)
- Aynı ben içinde kahverengi, siyah, kırmızı, beyaz ya da mavi tonlar birlikte bulunur.
- D (diameter, çap)
- Çap 6 mm'yi (silgi başı büyüklüğünü) aşar; küçük melanomlar da olabilir.
- E (evolving, değişim)
- Ben büyür, kabarır, kaşınır, kanar ya da rengi değişir; en önemli ölçüt budur.
En önemli risk etkeni ultraviyole ışınıdır: çocuklukta güneş yanıkları, açık hava mesleği, solaryum ve yaşam boyu birikmiş güneş maruziyeti. Açık ten, kızıl ya da sarı saç, çok sayıda ben, ailede melanom öyküsü ve daha önce cilt kanseri geçirmiş olmak riski artırır. Organ nakli sonrası bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan kişilerde skuamöz hücreli karsinom riski genel topluma göre çok yüksektir. İyileşmeyen yara ya da değişen ben olan herkes dermatoloji muayenesine başvurur.
Tanı ve Evreleme
Cilt kanseri tanısı dermatoskopi (büyüteçli ışıklı cilt incelemesi) ile şüphelenilen lezyondan alınan biyopsinin patolojik incelemesiyle konur; melanom şüphesinde lezyon dar sınırla bütün olarak çıkarılır. Patoloji raporu türü, kalınlığı (melanomda Breslow ölçümü), ülserasyonu ve cerrahi sınırı bildirir. Bazal hücreli karsinomda görüntüleme nadiren gerekir; skuamöz hücreli karsinomda yüksek riskli tümörlerde lenf bezi ultrasonu, melanomda ise kalınlığa göre sentinel lenf nodu biyopsisi ve evre 3 ve üzerinde PET-BT ya da tomografi istenir.
Evreleme AJCC 8. baskı TNM sistemine göre yapılır ve tümörün derinliği, lenf bezi tutulumu ve uzak metastaz (yayılım) birlikte değerlendirilir. Melanomda tümör dokusunda BRAF mutasyon testi evre 3 ve 4'te zorunludur; skuamöz ve bazal hücreli karsinomda moleküler test yalnızca ileri evrede ve tedavi seçeneği tükendiğinde gündeme gelir. Tedavi seçimi evre, patoloji ve moleküler bulgulara göre hekim tarafından belirlenir; raporların değerlendirme adımları değerlendirme süreci sayfasında anlatılır.
Cerrahi ve Dermatoloji ile İş Bölümü
Cilt kanserinde tanı ve erken evre tedavi dermatoloji, plastik cerrahi ve gerektiğinde kulak burun boğaz ya da genel cerrahi tarafından yürütülür; tıbbi onkolog ilaç tedavisi gerektiğinde ekibe katılır. Bazal hücreli karsinomun büyük çoğunluğu ve erken skuamöz hücreli karsinom cerrahi çıkarma, Mohs cerrahisi (sınırların ameliyat sırasında mikroskopla kontrol edildiği yöntem), kriyoterapi, topikal kremler ya da radyoterapi ile dermatoloji ve cerrahi tarafından tedavi edilir ve tıbbi onkoloji görüşü gerektirmez.
Melanomda cerrahi geniş sınırla yeniden çıkarma ve gerekirse sentinel lenf nodu biyopsisi cerrahi ekip tarafından yapılır; patoloji sonucu evre 2B ve üzerini gösterdiğinde tıbbi onkolog ameliyat sonrası koruyucu tedaviyi planlar. Ameliyat edilemeyen ya da metastatik her cilt kanserinde ve Merkel hücreli karsinomda tıbbi onkolog tedaviyi üstlenir. Kararlar dermatoloji, cerrahi, radyasyon onkolojisi, patoloji ve tıbbi onkolojinin birlikte katıldığı tümör kurulunda alınır; hastanın takip programı da bu ekipler arasında paylaşılır.
Sistemik Tedavi Hangi Durumda Gerekir
Sistemik tedavi (tüm vücuda etki eden ilaç tedavisi), cilt kanserinde tümör cerrahi ve radyoterapi ile kontrol edilemediğinde, metastaz yaptığında ya da nüks riski yüksek olduğunda gerekir. Melanomda evre 2B, 2C ve 3'te ameliyat sonrası bir yıl anti-PD-1 immünoterapi ya da BRAF mutasyonunda hedefe yönelik tedavi; metastatik hastalıkta nivolumab ile ipilimumab gibi kombinasyonlar kullanılır. Bu ilaçların ilkeleri immünoterapi ve akıllı ilaç tedavisi sayfalarında anlatılır.
Skuamöz hücreli cilt kanserinde lokal ileri ya da metastatik hastalıkta PD-1 inhibitörü semiplimab birinci basamak standarttır; faz 2 çalışmasında hastaların yaklaşık yarısında tümör küçülmüştür ve pembrolizumab da aynı endikasyonda onaylıdır. Bazal hücreli karsinomda ameliyat ve radyoterapiye uygun olmayan lokal ileri ya da metastatik tümörlerde hedgehog yolu inhibitörleri (vismodegib, sonidegib), yanıt alınamazsa semiplimab kullanılır. Merkel hücreli karsinomda metastatik hastalıkta avelumab ya da pembrolizumab birinci basamak immünoterapidir.
Önemli: Bu sayfadaki bilgiler genel ilkeleri anlatır; hekim muayenesinin ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. İlaçların ruhsat ve geri ödeme durumu farklıdır ve 21.09.2026 itibarıyla muayenede güncel hâliyle konuşulur. Diğer kanser türleri tedavi alanları sayfasında listelenir.
Sık Sorulan Sorular
Cilt kanseri belirtileri nelerdir?
Cilt kanserinin en sık belirtisi, dört ila altı hafta içinde iyileşmeyen yara, kabuklanıp kanayan lezyon ya da yeni çıkan parlak, inci gibi kabarıklıktır. Melanomda uyarıcı işaret bendeki değişimdir: asimetri, düzensiz kenar, birden fazla renk, 6 mm üzerinde çap ve büyüme, kaşıntı ya da kanama (ABCDE kuralı). Diğer benlerden farklı görünen tek ben (çirkin ördek yavrusu işareti) de değerlendirilir. Bu belirtilerden biri olan herkes dermatoloji muayenesine başvurur; tanı dermatoskopi ve biyopsi ile konur.
Cilt kanseri türleri nelerdir?
Cilt kanserinin üç ana türü bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanomdur. Bazal hücreli karsinom en sık görülen, yavaş büyüyen ve çok nadir yayılan türdür. Skuamöz hücreli karsinom ikinci sıklıktadır ve lenf bezlerine yayılabilir. Melanom pigment hücrelerinden çıkar, olguların yaklaşık yüzde 5'ini oluşturur ancak yayılım riski yüksektir. Merkel hücreli karsinom nadir ve hızlı seyirli bir türdür. Tür, biyopsi patolojisiyle belirlenir ve tedaviyi baştan değiştirir.
Hangi cilt kanseri tehlikelidir?
Melanom, cilt kanserleri arasında en yüksek yayılım riskini taşıyan türdür; cilt kanserine bağlı ölümlerin büyük bölümünden sorumludur ve erken evrede cerrahiyle kontrol edilirken geç evrede immünoterapi gerektirir. Merkel hücreli karsinom nadir ancak melanoma benzer biçimde hızlı yayılır. Skuamöz hücreli karsinom büyük, derin, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ya da baş boyunda yerleşmişse lenf bezlerine sıçrayabilir. Bazal hücreli karsinom yayılmaz denecek kadar nadir metastaz yapar ancak tedavi edilmezse çevre dokuyu tahrip eder.
Cilt kanseri onkolog mu dermatolog mu?
Cilt kanserinde ilk adres dermatolojidir; dermatolog şüpheli lezyonu dermatoskopi ile inceler, biyopsi alır ve erken evre bazal ya da skuamöz hücreli karsinomu cerrahi veya lokal yöntemlerle tedavi eder. Cerrahi çıkarma plastik cerrahi ya da dermatolojik cerrahi tarafından yapılır. Tıbbi onkolog ise ilaç tedavisi gereken durumlarda devreye girer: yüksek riskli melanomda ameliyat sonrası koruyucu immünoterapi, metastatik hastalık, ameliyat edilemeyen lokal ileri tümör ve nadir türler. Bu ekipler kararı birlikte alır.
Skuamöz hücreli karsinomda immünoterapi var mı?
Evet; cerrahi ya da radyoterapi ile kontrol edilemeyen lokal ileri ve metastatik skuamöz hücreli cilt kanserinde PD-1 inhibitörü semiplimab standart birinci basamak tedavidir. Faz 2 çalışmasında hastaların yaklaşık yarısında tümör küçülmüş ve yanıtlar uzun sürmüştür; pembrolizumab da aynı endikasyonda onaylıdır. İmmünoterapi damar yoluyla üç ya da altı haftada bir uygulanır. Ameliyat öncesi semiplimab ile tümörün küçültülmesi araştırma aşamasındadır. Organ nakli yapılmış hastalarda immünoterapi nakil organı reddettirebileceği için karar nakil ekibiyle birlikte verilir.
Güneş koruması nüksü azaltır mı?
Evet; düzenli güneş koruması hem yeni cilt kanseri gelişimini hem de aynı bölgede nüksü azaltır. Randomize bir Avustralya çalışmasında günlük geniş spektrumlu güneş kremi kullanımı skuamöz hücreli karsinomu ve melanomu belirgin biçimde azaltmıştır. Cilt kanseri geçiren kişide ikinci bir cilt kanseri riski genel topluma göre yüksektir; bu nedenle SPF 30 ve üzeri krem, şapka, uzun kollu giysi, 11.00 ile 16.00 arasında gölge ve solaryumdan uzak durma ömür boyu önerilir. Aylık kendi kendine cilt kontrolü ve yıllık dermatoloji muayenesi takibin parçasıdır.
İlgili Sayfalar
Malign Melanom
Sayfayı Açın
Bazal Hücreli Karsinom
Sayfayı Açın
İmmünoterapi
Sayfayı Açın
Akıllı İlaç Tedavisi
Sayfayı Açın
Değerlendirme Süreci
Sayfayı Açın
Tedavi Alanları
Sayfayı AçınKaynaklar ve Kılavuzlar
- Stratigos AJ ve ark. European interdisciplinary guideline on invasive squamous cell carcinoma of the skin: Part 2. Treatment, update 2023 (EADO, EDF, EORTC). Eur J Cancer 2023;193:113252. Bağlantı
- National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Squamous Cell Skin Cancer. Bağlantı
- National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Basal Cell Skin Cancer. Bağlantı
- National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Merkel Cell Carcinoma. Bağlantı
- Amaral T ve ark. Cutaneous melanoma: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2025;36(1):10-30. Bağlantı
- Migden MR ve ark. PD-1 blockade with cemiplimab in advanced cutaneous squamous-cell carcinoma. N Engl J Med 2018;379:341-351. Bağlantı
- Kaufman HL ve ark. Avelumab in patients with chemotherapy-refractory metastatic Merkel cell carcinoma (JAVELIN Merkel 200). Lancet Oncol 2016;17(10):1374-1385. Bağlantı
- Green AC ve ark. Reduced melanoma after regular sunscreen use: randomized trial follow-up. J Clin Oncol 2011;29(3):257-263. Bağlantı
- International Agency for Research on Cancer (WHO). GLOBOCAN 2022, Global Cancer Observatory. Bağlantı
- Cancer Research UK. Skin cancer: symptoms, types and treatment. Bağlantı
- Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Kılavuzlar ve hasta bilgilendirme kaynakları. Bağlantı