Malign Melanom Nedir?

Malign melanom, melanositlerden gelişen, yüksek metastatik potansiyele ve heterojen biyolojik davranışlara sahip agresif bir cilt kanseridir. 

Tüm cilt kanserlerinin küçük bir bölümünü temsil etmesine rağmen yüksek mortalitenin büyük kısmından sorumludur. 

Hastalığın etiyolojisinde hem genetik hem de çevresel faktörler önemli rol oynar ve son yıllarda kapsamlı genomik profilleme, immünoterapi ve hedefli tedavilerle malign melanom yönetiminde devrim niteliğinde gelişmeler yaşanmıştır.

Risk Faktörleri ve Genomik İmza

Melanom gelişiminde en önemli çevresel risk faktörü ultraviyole (UV) ışığa maruziyettir. UV-A ve UV-B ışınları, DNA çift zincir kırıkları ve reaktif oksijen türleri oluşturarak tümör mutasyon yükünü artırır. Melanom, yüksek tümör mutasyon yükü (TMB) ve heterojen genetik değişikliklerle karakterizedir; bu özellikleri sayesinde immün kontrol noktası inhibitörlerine (ICI) karşı duyarlılık gösterir. Temel sürücü genler arasında BRAF (%50), NRAS (%20–28), KIT (%15–20), NF1 (%14–17), CDKN2A/B delesyonları ve UV ilişkili TERT promotör mutasyonları yer almaktadır. 

Diğer risk faktörleri arasında; melanom aile öyküsü, belirli fenotipik özellikler (açık ten, çok sayıda ve atipik nevüs gibi) ve solaryum kullanımı sayılabilir.

Tedavi Planlaması

Melanom tedavisinin planlanması, öncelikle hastalığın evresine göre belirlenir. Malign melanomda erken evrede cerrahi eksizyon temel tedavi stratejisini oluşturur. İleri evrelerde ise, hedefli tedaviler ve immünoterapiler olmak üzere 2 ana yaklaşım mevcuttur. 

BRAF-mutant melanomda; BRAF inhibitörü + MEK inhibitörü kombinasyonları (dabrafenib–trametinib, vemurafenib–kobimetinib, encorafenib–binimetinib)

KIT-mutant melanomda; tirozin kinaz inhibitörleri (imatinib, dasatinib, nilotinib, ripretinib)

NRAS-mutant melanomda; immünoterapi öncelikli, direnç durumunda MEK inhibitörleri 

İmmünoterapiler: nivolumab, pembrolizumab, ipilimumab, nivolumab + relatlimab

Özet olarak;

Malign melanom, agresif biyolojik davranışı ve yüksek metastatik potansiyeli ile dikkat çeken, melanosit kaynaklı bir cilt kanseridir. Hem genetik hem de çevresel faktörler (özellikle UV maruziyeti) hastalığın gelişiminde kritik rol oynar. 

Son yıllarda yapılan genomik profilleme çalışmaları, melanomda BRAF, NRAS, KIT ve NF1 gibi sürücü genlerin tanımlanmasını sağlamış ve bu bilgiler tedaviye yön veren temel hedefler haline gelmiştir. 

Tedavi stratejisi, hastalığın evresine göre belirlenir; erken evrede cerrahi eksizyon temel yaklaşımı oluştururken, ileri evrelerde hedefli tedaviler ve immünoterapiler klinik fayda sağlamaktadır. 

BRAF veya KIT mutasyonu taşıyan hastalarda spesifik inhibitörlerin kombinasyonları uygulanırken, NRAS-mutant melanomda immünoterapi önceliklidir ve direnç gelişimi durumunda MEK inhibitörleri düşünülür. Bu gelişmeler, melanom yönetiminde kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımını güçlendirmiş ve hastaların sağkalımını belirgin şekilde iyileştirmiştir.

1. Dougherty, S. C., Flowers, W. L., & Gaughan, E. M. (2024). Precision Oncology in Melanoma: Changing Practices. Journal of nuclear medicine : official publication, Society of Nuclear Medicine, 65(12), 1838–1845. https://doi.org/10.2967/jnumed.124.267781

2. Sun, M., Wu, J. Molecular and immune landscape of melanoma: a risk stratification model for precision oncology. Discov Onc 16, 667 (2025). https://doi.org/10.1007/s12672-025-02497-0

3. Noguchi, T., Ariga, S., Moku, R., Kikuchi, J., Amano, T., Maeda, T., Ishikawa, K., Maeda, T., Shiiya, A., Goda, T., Ohhara, Y., Hagio, K., Saito, Y., Hatanaka, K. C., Hatanaka, Y., Taguchi, J., Takeuchi, S., Shimizu, Y., & Kinoshita, I. (2025). Actionable Gene Alterations Identified in Patients With Malignant Melanoma by Targeted Sequencing in Japan. JCO precision oncology, 9, e2400437. https://doi.org/10.1200/PO-24-00437