Gastrointestinal (GİS) kanserler ise sindirim sistemini oluşturan organlarda ortaya çıkan kanserleri kapsar.

Gastrointestinal Sistem Hangi Organları İçerir?

• Yemek borusu
• Mide
• İnce bağırsak
• Kalın bağırsak (kolon ve rektum)
• Karaciğer
• Safra yolları
• Pankreas

Bu organların her birinde gelişen kanserler, biyolojik davranış, moleküler yapı ve tedaviye yanıt açısından farklılık gösterir.

Karaciğer Kanseri

Tanım ve Alt Türler

Karaciğer kanserlerinin yaklaşık %85–90’ını Hepatoselüler Karsinom (HCC) oluşturur. Daha nadir olarak intrahepatik kolanjiyokarsinom görülebilir.

Etiyoloji (Nedenler)

ASCO ve güncel literatüre göre başlıca risk faktörleri:

• Kronik Hepatit B ve C enfeksiyonları
• Karaciğer sirozu
• Alkol kullanımı
• Metabolik sendrom ve non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı

Semptomlar

• Erken evrede çoğu zaman belirti vermez. İleri evrede:
• Karın sağ üst kadranında ağrı
• Kilo kaybı
• Sarılık
• Halsizlik

Moleküler Özellikler

HCC’de sık görülen moleküler değişiklikler:

• TP53
• CTNNB1 (β-katenin/WNT yolu)
• TERT promotor mutasyonları

Bu değişiklikler tümörün davranışını ve tedavi yanıtını etkiler.

Standart Tedaviler

• Erken evrede: Cerrahi rezeksiyon, karaciğer transplantasyonu
• Orta evrede: Lokal ablasyon ve embolizasyon yöntemleri
• İleri evrede:
  • Hedefe yönelik tedaviler
  • İmmünoterapiler

Mide (Gastrik) Kanseri

Tanım ve Alt Türler

Mide kanserlerinin büyük çoğunluğu adenokarsinomdur. Histolojik olarak intestinal ve diffüz tipler tanımlanır.

Etiyoloji

• Helicobacter pylori enfeksiyonu
• Tuzlu, tütsülenmiş gıdalar
• Sigara
• Genetik yatkınlık

Semptomlar

• Hazımsızlık
• Erken doyma
• Mide ağrısı
• İleri evrede kilo kaybı ve kansızlık

Moleküler Özellikler

ASCO’ya göre mide kanseri moleküler olarak alt gruplara ayrılır:

• HER2 pozitif tümörler
• MSI-yüksek (mikrosatellit instabilitesi)
• EBV ilişkili tümörler

Bu sınıflama tedavi seçiminde kritik rol oynar.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (erken evrede temel yaklaşım)
• Kemoterapi
• HER2 pozitif hastalarda hedefe yönelik tedaviler
• Uygun hastalarda immünoterapi

Kolon ve Rektum (Kolorektal) Kanserler

Tanım ve Alt Türler

Kolorektal kanserlerin büyük bölümü adenokarsinomdur ve sıklıkla poliplerden gelişir.

Etiyoloji

• İleri yaş
• Aile öyküsü
• Düşük lifli beslenme
• Obezite
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları

Semptomlar

• Dışkıda kan
• Kabızlık veya ishalde değişiklik
• Karın ağrısı
• Kansızlık

Moleküler Özellikler

Kolorektal kanser, moleküler açıdan oldukça heterojendir:

• APC (erken tümörleşme)
• KRAS / NRAS
• BRAF
• TP53
• MSI durumu

Bu moleküler özellikler:

• Hangi ilacın etkili olacağını
• Hangi tedavilerin etkisiz kalacağını belirler.

Standart Tedaviler

• Cerrahi
• Kemoterapi (FOLFOX, FOLFIRI vb.)
• Hedefe yönelik tedaviler (EGFR, VEGF)
• MSI-yüksek hastalarda immünoterapi

Safra Yolları Kanserleri (Kolanjiyokarsinom)

Tanım

Safra yollarından köken alan, nadir fakat agresif seyirli tümörlerdir.

Etiyoloji

• Primer sklerozan kolanjit
• Kronik safra yolu inflamasyonu
• Safra taşı hastalıkları

Semptomlar

• Sarılık
• Kaşıntı
• Koyu renk idrar
• Kilo kaybı

Moleküler Özellikler

• IDH1
• FGFR2 füzyonları
• KRAS gibi hedeflenebilir değişiklikler önem kazanmıştır.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (uygun hastalarda)
• Kemoterapi
• Moleküler hedefli tedaviler (uygun hastalarda önerilir)

Pankreas Kanseri

Tanım

En sık görülen tipi pankreatik duktal adenokarsinomdur (PDAC).

Etiyoloji

• Sigara
• Kronik pankreatit
• Aile öyküsü

Semptomlar

• Karın ve sırt ağrısı
• Sarılık
• Kilo kaybı
• İştahsızlık

Moleküler Özellikler

Pankreas kanserinde sıklıkla:

• KRAS
• TP53
• SMAD4
• CDKN2A mutasyonları görülür.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (erken evrede)
• Kemoterapi (FOLFIRINOX vb.)
• Klinik araştırmalar ve moleküler hedefli yaklaşımlar