Gastrointestinal (Sindirim Sistemi) Kanserleri
Gastrointestinal (GİS) kanserler ise sindirim sistemini oluşturan organlarda ortaya çıkan kanserleri kapsar.

Gastrointestinal Sistem Hangi Organları İçerir?

• Yemek borusu

• Mide

• İnce bağırsak

• Kalın bağırsak (kolon ve rektum)

• Karaciğer

• Safra yolları

• Pankreas

Bu organların her birinde gelişen kanserler, biyolojik davranış, moleküler yapı ve tedaviye yanıt açısından farklılık gösterir.

Karaciğer Kanseri

Tanım ve Alt Türler

Karaciğer kanserlerinin yaklaşık %85–90’ını Hepatoselüler Karsinom (HCC) oluşturur. Daha nadir olarak intrahepatik kolanjiyokarsinom görülebilir.

Etiyoloji (Nedenler)

ASCO ve güncel literatüre göre başlıca risk faktörleri:

• Kronik Hepatit B ve C enfeksiyonları

• Karaciğer sirozu

• Alkol kullanımı

• Metabolik sendrom ve non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı

Semptomlar

• Erken evrede çoğu zaman belirti vermez. İleri evrede:

• Karın sağ üst kadranında ağrı

• Kilo kaybı

• Sarılık

• Halsizlik

Moleküler Özellikler

HCC’de sık görülen moleküler değişiklikler:

• TP53

• CTNNB1 (β-katenin/WNT yolu)

• TERT promotor mutasyonları

Bu değişiklikler tümörün davranışını ve tedavi yanıtını etkiler.

Standart Tedaviler

• Erken evrede: Cerrahi rezeksiyon, karaciğer transplantasyonu

• Orta evrede: Lokal ablasyon ve embolizasyon yöntemleri

• İleri evrede:

  • Hedefe yönelik tedaviler

  • İmmünoterapiler

Mide (Gastrik) Kanseri

Tanım ve Alt Türler

Mide kanserlerinin büyük çoğunluğu adenokarsinomdur. Histolojik olarak intestinal ve diffüz tipler tanımlanır.

Etiyoloji

• Helicobacter pylori enfeksiyonu

• Tuzlu, tütsülenmiş gıdalar

• Sigara

• Genetik yatkınlık

Semptomlar

• Hazımsızlık

• Erken doyma

• Mide ağrısı

• İleri evrede kilo kaybı ve kansızlık

Moleküler Özellikler

ASCO’ya göre mide kanseri moleküler olarak alt gruplara ayrılır:

• HER2 pozitif tümörler

• MSI-yüksek (mikrosatellit instabilitesi)

• EBV ilişkili tümörler

Bu sınıflama tedavi seçiminde kritik rol oynar.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (erken evrede temel yaklaşım)

• Kemoterapi

• HER2 pozitif hastalarda hedefe yönelik tedaviler

• Uygun hastalarda immünoterapi

Kolon ve Rektum (Kolorektal) Kanserler

Tanım ve Alt Türler

Kolorektal kanserlerin büyük bölümü adenokarsinomdur ve sıklıkla poliplerden gelişir.

Etiyoloji

• İleri yaş

• Aile öyküsü

• Düşük lifli beslenme

• Obezite

• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları

Semptomlar

• Dışkıda kan

• Kabızlık veya ishalde değişiklik

• Karın ağrısı

• Kansızlık

Moleküler Özellikler

Kolorektal kanser, moleküler açıdan oldukça heterojendir:

• APC (erken tümörleşme)

• KRAS / NRAS

• BRAF

• TP53

• MSI durumu

Bu moleküler özellikler:

• Hangi ilacın etkili olacağını

• Hangi tedavilerin etkisiz kalacağını belirler.

Standart Tedaviler

• Cerrahi

• Kemoterapi (FOLFOX, FOLFIRI vb.)

• Hedefe yönelik tedaviler (EGFR, VEGF)

• MSI-yüksek hastalarda immünoterapi

Safra Yolları Kanserleri (Kolanjiyokarsinom)

Tanım

Safra yollarından köken alan, nadir fakat agresif seyirli tümörlerdir.

Etiyoloji

• Primer sklerozan kolanjit

• Kronik safra yolu inflamasyonu

• Safra taşı hastalıkları

Semptomlar

• Sarılık

• Kaşıntı

• Koyu renk idrar

• Kilo kaybı

Moleküler Özellikler

• IDH1

• FGFR2 füzyonları

• KRAS gibi hedeflenebilir değişiklikler önem kazanmıştır.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (uygun hastalarda)

• Kemoterapi

• Moleküler hedefli tedaviler (uygun hastalarda önerilir)

Pankreas Kanseri

Tanım

En sık görülen tipi pankreatik duktal adenokarsinomdur (PDAC).

Etiyoloji

• Sigara

• Kronik pankreatit

• Aile öyküsü

Semptomlar

• Karın ve sırt ağrısı

• Sarılık

• Kilo kaybı

• İştahsızlık

Moleküler Özellikler

Pankreas kanserinde sıklıkla:

• KRAS

• TP53

• SMAD4

• CDKN2A mutasyonları görülür.

Standart Tedaviler

• Cerrahi (erken evrede)

• Kemoterapi (FOLFIRINOX vb.)

• Klinik araştırmalar ve moleküler hedefli yaklaşımlar